120 yıllık kıraathanede soğuk suyla çay geleneği
Erzurum’un Yakutiye ilçesinde yaklaşık 120 yıllık geçmişe sahip bir kıraathane, üç kuşaktır yaşatılan gelenekleriyle dikkat çekiyor.
KÜLTÜR - SANAT - 21-11-2026 09:57
Erzurum’un Yakutiye ilçesinde yaklaşık 120 yıllık geçmişe sahip bir kıraathane, üç kuşaktır yaşatılan gelenekleriyle dikkat çekiyor.
1971 yılından bu yana soğuk suyla çay demleme geleneğinin sürdürüldüğü kıraathanede, çaylar özel bir yöntemle hazırlanarak satırla kırılan geleneksel kıtlama şeker eşliğinde ikram ediliyor. Tamamen sigarasız ortamıyla öne çıkan mekân, kütüphanesi, 40 yılı aşkın süredir devam eden satranç geleneği ve sohbet kültürüyle farklı kesimlerden vatandaşları bir araya getiriyor. Ziyaretçilerin isteğine göre sobada közlenmiş patates de servis edilen kıraathanede, yalnızca nakit ödeme kabul ediliyor.
Kıraathane işletmecisi Öner Temelli, çayın hazırlanışında kullanılan yöntemin kendilerine özgü olduğunu belirterek, kaliteli çay elde etmek için demleme sürecine büyük önem verdiklerini söyledi.
"Türkiye’de soğuk suyla çay demlenen tek kıraathane burası"
Çayın hazırlanış aşamalarını anlatan Temelli, "Türkiye’de soğuk suyla çay demlenen tek kıraathane burası. Nasıl demlenir? Demliğe soğuk suyu doldurup, üzerine çay otunu atıp ateşin üzerine bırakacağız. Ateşin üzerinde 15-20 dakika durur. Tam kaynamadan alıp kaynayan suyun üzerine bırakıyoruz. Orada yarım saat demlenecek. Bir demlikte 30-35 bardak su aldığı için buna dört bardak çay otu atıyoruz. 5 bardak çay atarsak ağır olur, üç bardak çay otu atarsak da su fazla gelir. Çayın rengini vermez. Demliği ateşin üzerine bıraktıktan sonra bekleme süresi 15-20 dakika arası olur. Yarım saat demlendikten sonra şu çayın ilk 10 dakikasında çayın tozu dökülür. 20 dakikada çayın rengini verir. Yarım saatte de damak tadını verir. Eğer rengini aldanır, 15 dakika daha içersen, bu çayın lezzetini bulamazsın. Burada mühim olan, çayı kaliteli yapmak. Bu kaliteli neyle olur? Suyu soğuk suyundan demlediğimiz için çayda ayrı bir lezzet var. Çayı mayıs ayında toplanan ilk mahsulden bir sene evvel getirip müsait bir yerde 7-8 ay dinlendiririz. Eski çay bittikten sonra önümüzdeki senenin çayını başlarız kullanmaya" diye konuştu.
"Burada gelenekler, görenekler yürütülüyor"
Kıraathanenin müdavimlerinden Erçin Özay ise burada sunulan çayın Erzurum’daki kahvehaneler arasında en iyilerinden olduğunu belirterek, soğuk suyla demleme geleneğinin yanı sıra mekânda yaşatılan sosyal dayanışmaya dikkat çekti. Buranın yalnızca bir kahvehane olmadığını ifade eden Özay, "Buranın çayı Erzurum’un kahvelerin içerisinde en iyisi. Sebebini sorarsanız bu çayı soğuk suyla demlerler. Soğuk suyun üstüne çayı koyarlar, öyle demlerler. Bununla da yetmiyor. Sabah erken gelir, abdesti, bunun duası var. 1971 yılından beri bu soğuk suyla çay demleme işlemini burada yaparlar. Sabah gelirler, abdestini alırlar, çay demlemeden önce duasını yaparlar, soğuk suyla demlerler. Aroma olarak Erzurum’un en iyi çayı diyebiliriz. Bu kahvenin bir özelliği; burası bir kıraathane, kütüphane ve kanunlara, yasalara uygun bir biçimde sigara içilmesi kesinlikle yasaktır. Burada sigara içilmez. Belirli emekliler, üniversiteden hocalar, öğrenciler gelir, kahvede, çayını içerler. Şöyle bir gelenek de var; buraya mesela öğrenciler geldiği zaman buranın emeklileri, buranın büyükleri çaktırmadan o öğrencilerin çay paralarını verirler. Onun için burayı bir yani çay ocağı bir şey olarak düşünmeyin, kahve olarak düşünmeyin. Burada gelenekler, görenekler yürütülüyor" ifadelerini kullandı.